مرداد ۲۴

همه چیز درباره حضرت فاطمه معصومه(علیه السلام) ،زندگینامه،زیارتنامه،احادیث،اهمیت زیارت حضرت،مرقد وتاریخ بنای آن و…

حضرت فاطمه معصومه(علیه السلام)

بی شک کلمه ی معصوم که لقب حضرت فاطمه کبری معصومه است، یعنی بی گناه و پاکدامن و پاکیزه است. و حضرات ائمه، به معصوم ملقب شده اند بی شک یعنی کسان بی گناه یا افراد پاکدامن و پاکیزه راد.

معرفی حضرت فاطمه معصومه(علیه السلام)

 

نام :

حضرت فاطمه

القاب: معصومه، کریمه اهل بیت، طاهره، حمیده، رشیده، تقیه، نقیه، رضیه، مرضیه، سیده،
اخت الرضا (س)
نام پدر و مادر: حضرت موسی بن جعفر امام هفتم شیعیان و مادر حضرت نجمه خاتون از زنان ارجمند و پر فضیلت و کم نظیر تاریخ است. ایشان مادر حضرات علی بن موسی بن الرضا و فاطمه معصومه است.
سال تولد حضرت معصومه ایشان را به سال ۱۷۳ ه.ق می دانند ولی روی سال و ماه و روز تولد ایشان بین تاریخ دانان و مورخان خیلی نظرات رد و بدل می شود. ولی سال ۱۷۳ مورد اعتمادتر است نزد شیعیان.
این نظر را حتی علامه شیخ علی نمازی در دو اثر مستدرک سفینه البحار و مستدرکات رجال الحدیث آورده است. ایشان در مدینه النبی به دنیا آمدند و در ایران وفات یا رحلت نمودند.

حضرت فاطمه سلام خدا بر او باد دوران کودکی خود را در دامن پاک پدر و مادر خویش گذراند

حضرت فاطمه ده سال از عمر پر برکت خویش را با خانواده گذران کرد و البته چهار سال از آن پدر بزرگوارشان در زندان بودند.
در شش سال نخست آموخته های ایشان به حد بسیار گسترده بود و به گونه ای که وقتی قمی ها به در خانه ایشان رفتند و پرسشها را نوشتند و از اهل خانه جواب خواستند و در حالی که حضرت موسی علیه السلام در خانه نبود جواب ها را نوشتند و به اهلی که پرسش کرده بودند داد. در راه برگشت اهلی که پرسش کرده بودند حضرت موسی (ع) را دیدند و پاسخ ها را نشان دادند، حضرت فرمود که همه ی پاسخ ها درست است و سه بار فرمودند: فداها ابوها، پدرش فدایش شود.


دیری نگذشت که حضرت موسی بن جعفر صادق امام هفتم و معصوم نهم به شهادت رسید و ایشان را تنها گذاشت. آغاز مصیبت های حضرت فاطمه کبری شروع شد . سرپرستی امور خانواده و دین به دست مبارک حضرت امام رضا علیه السلام افتاد. امام رضا علیه السلام از ایشان مراقبت و به خوبی تربیت شان می کرد.

برادر (حضرت رضا)خواهر (حضرت معصومه) را تنها می گذارد

در سال ۲۰۰ قمری به اصرار مأمون و به خوست زور گویی او حضرت امام را به مرو فرستاد.
حضرت بدون اطلاع به خواهران و برادران راه مرو را پیش گرفت.
حضرت فاطمه کبری سلام الله علیه بعد از مدتی که از خبر رفتن برادر خبر دار می شود به دنبال او با جمعی از برادران و برادر زادگان راهی خراسان شد.

 

خواهر (حضرت معصومه «س») به دنبال یافتن برادر (حضرت رضا) می رود

 

همان طور که گفتیم حضرت به دنبال یافتن برادر به ایران مسافرت کرد.در هر شهر و روستا از کاروان حضرت به خوبی استقبال می شد. در یکی از روزها به کاروان ایشان حمله کردند[۱] و جمعی از کثیر برادران و برادر زادگان را به شهادت رساندند و عده ی کمی زنده ماندند. طبق روایاتی حضرت از دیدن صحنه هایی که نشان می داد برادران و برادر زادگان غیرتمندانه دارند می جنگندند و کشته می شوند دلشان آزرده خاطر می شود و همان جا بیمار می شوند.

 

ورود به قم

 

وقتی خبر آمدن کاروان حضرت به قم به اهل این شهر رسید، همه شیعیان جمع شدند و شهر را آذین بندی کردند. و این روز را عید خود قرار دادند و به همدیگر شیرینی و … تعارف کردند و خوشحال از آمدن حضرت ، به سوی کاروان حرکت کردند تا ایشان را ورود به قم راهنمایی کنند. (وقتی کاروان غم زینبی به شهر شام رسید با سنگ و آتش از آنها استقبال کردند)
از میان همه قبیله ها رییس قبیله خزرج به نام موسی بن خزرج موفق شد که زمام ناقه حضرت را عهده دار باشد ، و به قم به خانه ی خود ببرد.و این افتخاری است در مقام خود.
وقتی حضرت به قم وارد شد اصلا از بیماری خود نگفت و حتی می توانست نامه ای بنویسد و از برادرش کمک بخواهد و لی برعکس کرد و از بیماری خود سخنی به میان نیاورد!. شاید به خاطر روایاتی بوده که از پدرش شنیده بود.

 

غروب خورشید دیار عاشقان

 

هفده روز از توقف حضرت فاطمه کبری معصومه سلام الله علیه در قم می گذشت و ایشان هنوز بیمار بودند و برای دیدار رضایش به ایران آمده بود.
هفده روز تمام شد و حضرت وفات یافت . پس از تغسیل و تکفین و نماز بر ایشان ، خواستند ایشان را دفن نمایند. موسی بن خزرج تصمیم گرفت که حضرت را در باغ خویش در بابلان در نقطه ای که حرم حضرت در آن قرار دارد دفن کند.
برای دفن ایشان یک مسئله به وجود آمده بود و آن این بود که نمی توانستند بگذارند که حضرت را نامحرمی بخواهد در قبر بگذارد و هم که ایشان محرمی نداشتند که ایشان را دفن نماید. برای همین از یک پیرمردی به نام قادر خواستند که ایشان را دفن کند.[۲]
چون حضرت پر فضیلت و منزلتش نزد الهی زیاد بود نمی شد پیرمردی ایشان را دفن کند. برای همین دو سواره سبز پوش از جانب قبله آمدند و ایشان را دفن کردند و حتی کلمه ای حرف نزدند و رفتند.
خزرج سایبانی از بوریا را روی قبر ساخت و در سال ۲۵۶ قمری حضرت زینب دختر حضرت امام جواد علیه السلام اولین گنبد را بنا نمود.

 

تعدادی از احادیث منقول از حضرت معصومه  علیها السلام

۱) فاطمه معصومه (س) این روایت را از دختر امام صادق(ع) نقل مى کند که سلسله سندش در نهایت به فاطمه زهرا(س) مى رسد.

فاطمه زهرا(س)، دختر بزرگوار رسول اکرم (ص) فرمود: « آیا فرمایش رسول خدا(ص) را در روز غدیر خم فراموش کرده اید که فرمود: هر کس من مولاى اویم، على مولاى اوست، و (آیافراموش کرده اید) دیگر فرمایش آن حضرت را که فرمود: تو براى من همانند هارون براى موسى هستى؟!»

۲)فاطمه معصومه(س)، از دختر امام صادق (ع) روایتى نقل مى کند که سلسله سندش به حضرت فاطمه زهرا(س)مى رسد که آن حضرت مى فرماید: حضرت رسول اکرم (ص) فرمود: «آگاه باشید! هرکس با محبّت آل محمّد بمیرد شهید از دنیا رفته است.»

 

فضایل حضرت معصومه سلام الله علیه

 

عن النبی صل الله علیه و آله: فمن زارنی بعد وفاتی فاطمه فکأنما زارنی فی حیاتی و من زار فاطمه فأکنما زارنی و من زار علی بن ابی طالب فأکنما زار فاطمه و من زار الحسن و الحسین فکأنما زار علیا و من زار ذریتهما فأکنما زارهما .[۳]

 

پیغمبر اکرم صلوات الله علیه فرمودند: هر کس بعد از وفات من زیارت کند، در حالی که زیارت کرده مرا در زندگانی، فاطمه را زیارت کرده باشد باز هم مرا زیارت کرده است.علی بن ابی طالب را زیارت کرده باشد ، فاطمه را زیارت کرده است، حسن و حسین را زیارت کرده باشد ، علی بن ابی طالب را زیارت کرده است.اولاد آنها را زیارت کرده باشد، حسن و حسین را زیارت کرده است.

 

قال امام صادق علیه السلام : … ان لله حرما و هو مکه و ان رسول الله صل الله علیه و آله وسلم حرما و هو المدینه و ان لامیر المؤمنین علیه السلام حرما الکوفه و ان لنا حرما و هو بلده «قم» و ستدفن فیها من امراه من اولادی تُسَمَّی فاطمه فمن زارها و جبت له الجنه.[۴]

 

حضرت امام صادق علیه السلام فرمودند: حرم خدا مکه ، حرم پیغمبر صل الله علیه و آله وسلم مدینه ، حرم حضرت امیر المؤمنین علی علیه السلام کوفه (نجف الاشرف) ! و ما هم حرمی داریم در قم. به زودی یکی از فرزندان فرزندانم به نام فاطمه در آنجا دفن خواهد شد، هر کس او را زیارت کند، بهشت البته بر او واجب خواهد شد.

 

… قال: سالت ابا الحسن الرضا علیه السلام عن زیاره فاطمه بنت موسی بن جعفر علیه السلام فقال: «من زارها فله الجنه.»[۵]

 

شیخ صدوق در کتب ثواب الاعمال و عیون اخبار الرضا آورده که از او در باره زیارت فاطمه معصومه سؤال شد، چنین فرمودند: زیارت کننده او بهشت را کسب می کند.

 

عن ابن الرضا (اعنی الجواد) علیه السلام قال: من زارها قبر عمتی «بقم».[۶]

 

امام جواد علیه السلام فرموده است: در شهر قم هر کس قبر عمه ام را زیارت کند به بهشت می رود.

 

قال امام صادق علیه السلام : ان زیارت ها تعادل (تعدل) الجنه.[۷]

 

امام صادق علیه السلام فرمودند: به حقیقت و در واقع هر کس او را زیارت می کند مستحق رفتن به بهشت می باشد.

 

قال امام رضا علیه السلام : من زار معصومه بقم کمن زارنی.[۸]

 

امام رضا علیه السلام فرمودند : در شهر قم معصومه را هر کس زیارت کند، مرا زیارت کرده است.

 

عن الصادق علیه السلام انه قال: «… الا و ان «قم» الکوفه الضغیره الا ان للجنه ثمانیه ابواب ثلاثه منها الی «قم» تقبض فیها امراه من ولدی اسمها فاطمه بنت موسی و تدخل بشفاعتها شیعتی الجنه باجمعهم.»[۹]

 

قاضی نور الله توسطری در کتاب مجالس المؤمنین ، از امام صادق چنین روایت کرده است: بدانید شهر قم خودش کوفه ی کوچک است، بدانید بهشت هشت در دارد و سه در آن از شهر قم باز خواهد شد، در آنجا دختر پسرم موسی به نام فاطمه وفات خواهد کرد و در سایه شفاعت او تمام شیعیانم به بهشت داخل خواهند شد.

 

عن سعد عن علی بن موسی الرضا علیه السلام قال: قال: یا سعد عندکم لنا قبر، قلت : جعلت فداک، قبر فاطمه بنت موسی علیه السلام ؟ قال: نعم، من زارها عارفا بحقها فله الجنه ! فاذا اتیت القبر فقم عند رأسها مستقبل القبله ، و کبر اربعا و ثلاثین تکبیره ، و سبح ثلاثا و ثلاثین تسبیحه ، و احمد الله ثلاثا و ثلاثین تحمیده ثم قل … .[۱۰]

 

سعد در باره ی فرمایشات امام رضا علیه السلام چنین روایت می کند: ای سعد در شما از ما قبر یک نفر هست. گفتم فدای شما بشوم ، آیا قبری که می گویید مال دختر موسی کاظم علیه السلام است؟ فرمود: بلی، در مقام او هر کس او را زیارت کند بهشت بر او واجب خواهد شد.
بعد فرمود: اگر به کنار قبر ش رسیدید به طرف قبله ایستاده ۳۴دفعه بگویید: الله اکبر ، ۳۳دفعه بگویید: سبحان الله، ۳۳دفعه هم بگویید: الحمد الله. بعد از گفتن، زیارت نامه را بخوانید.[۱۱]

[۱]ساوه ای ها به کاروان حضرت حمله کردند و چون آنها به اهل بیت و خاندان ایشان شرک و دشمنی می ورزیدند و برای همین می خواستند انتقام بگیرند.


[۲]وقتى فاطمه علیها السّلام از دنیا رفت، او را غسل داده کفن کردند بدن آن بى‏بى را به قبرستان بابلان بردند و او را در سردابى گذاشتند که برایش حفر شده بود. قبیله سعد اختلاف کردند از اینکه چه کسى او را داخل سرداب گذارد. سپس همه قبول کردند که خادم پیرمردى از این قبیله بنام قادر مباشر این کار شود همین که از پى او فرستادند دیدند دو سوار از طرف بیابان مى‏آیند هر دو نقاب دارند نزدیک جنازه که رسیدند نماز خواندند بر او و وارد سرداب شدند و جنازه را در سرداب گذاشته دفن کردند بعد از سرداب خارج شده بدون اینکه با کسى صحبت کنند سوار شده رفتند هیچ کس نفهمید آنها که بودند.

زندگانى حضرت امام موسى کاظم علیه السلام ص ۲۶۰میگویند: محرابى که حضرت معصومه در آنجا نماز میخواند در خانه موسى هنوز موجود است که مردم آنجا را زیارت میکنند. همان ص ۲۶۱٫


[۳]بحار الانوار ج ۴۴ ص ۲۷۸٫

مستدرک ج۱۰ ص ۳۶۸ح ۱۲۱۹۶٫[۴]

ثواب الاعمال ص۹۸؛ عیون اخبار الرضا ج۲ ص ۲۶۷٫[۵]

کامل الزیارات باب ۱۰۶ص ۳۳۸٫[۶]

مستدرک ج۱۰ ص ۳۶۸ روابت ۱۲۱۹۷٫[۷]

ناسخ التواریخ ج۳ ص ۶۸٫[۸]

بحار الانوار ج۶۰ ص ۲۲۷ باب ۳۶ ح ۵۹٫[۹]

بحار الانوار ج ۴۸ ص ۳۱۶٫[۱۰]

 

مرقد مطهر

در سال ۶۰۵ هجرى به دستور «امیر مظفر احمد بن اسماعیل» بزرگ خاندان آل مظفر، بزرگ ترین استاد کاشى ساز آن زمان «محمد بن ابى طاهر کاشى قمى» کار ساخت و پرداخت کاشى هاى متنوع مرقد را شروع کرد و بعد از هشت سال، در سال ۶۱۳ کاشى هاى آن آماده گردید و کار گذاشته شد. اخیراً در سال ۱۳۷۷ شمسى مرقد مطهر به شکل جدید که آمیخته اى از کاشى و سنگ است تجدید بنا شد و همچنین دیواره هاى داخلى با سنگ مرمر سبز آراسته گردید.

ضریح:

در سال ۹۶۵ هجرى شاه طهماسب صفوى، در چهار طرف مرقد ضریحى آجرى آراسته به کاشی هاى هفت رنگ و کتیبه هاى معرق بنا نمود و در اطراف آن منافذى باز بود تا هم مرقد دیده شود و هم زائران نذورات خود را داخل ضریح بریزند.

 

در سال ۱۲۳۰ هجرى قمرى فتحعلى شاه همان ضریح را نقره پوش کرد که این ضریح به مرور زمان فرسوده شد و در سال ۱۲۸۰ ضریحى که از نقره ضریح سابق و نقره هاى موجود در خزانه ساخته شده بود به جاى آن نصب گردید.

 

این ضریح چندین مرتبه تجدید بنا و اصلاح شد و سال هاى متمادى روى مرقد حضرت باقى بود تا این که در سال ۱۳۶۸ هجرى شمسى به دستور تولیت آن زمان شکل ضریح را تغییر دادند و ضریحى را با ظرایف و شاهکارهاى هنرى ویژه اى به جاى آن نصب نمودند که آن ضریح همچنان برفراز تربت نورانى حضرت برقرار است و در اسفند ماه ۱۳۸۰ شمسى اصلاحات و تعمیرات جدید صورت گرفت.

رواق ها:

محدوده هاى نزدیک تر به ضریح مطهر را رواق می گویند. حرم مطهر دارای چهار رواق است:

۱- رواق بالاسر که محوطه بین مسجد بالاسر تا ضریح مطهر است و با آیینه کارى و گچکارى هاى بسیار زیبا آراسته شده است.

۲- رواق دارالحفاظ که محوطه بین ایوان طلا و ضریح مطهر است.

۳- رواق آینه (شهید بهشتى) که در بخش زنانه و پایین پاى حضرت (س) واقع است.

۴- رواق پیشرو که محوطه بین مسجد طباطبایى تا ضریح مطهر است.

صحن ها:

حرم مطهر دارای سه صحن است:

۱- صحن نو (اتابکى):

این صحن زیبا داراى چهار ایوان شمالى، جنوبى و شرقى و غربى است: ایوان شمالى آن ورودى از میدان آستانه و ایوان جنوبى ورودى از طرف قبله و ایوان شرقى ورودى از خیابان ارم و ایوان غربى همان ایوان آینه است در هر کدام از این ایوان هاى یاد شده ظرایف و آثار هنرى، معمارى خاصى به کار رفته است. این صحن آز آثار (میزرا على اصغر خان صدر اعظم) است که از سال ۱۲۹۵ هجرى قمرى تا سال ۱۳۰۳ بناى آن طول کشیده است.

۲- صحن عتیق (قدیم)

صحن عتیق (واقع در شمال روضه مبارکه) اولین صحنى است که در این بارگاه مبارکه بنا شده، این صحن را چهار ایوان زیبا فرا گرفته است. ایوانى با عظمت در جنوب که همان ایوان طلا (ورودى صحن به روضه مطهره) مى باشد و ایوانى در شمال که ورودى فیضیه به صحن را تشکیل مى دهد که ساختمان نقاره خانه روى آن بنا شده است و ایوانى در غرب که ورودى مسجد اعظم به صحن است و در شرق، ایوان ورودى صحن عتیق به صحن نو واقع است. این صحن و ایوان هاى اطراف آن را «شاه بیگى» همسر شاه اسماعیل صفوى در سال ۹۲۵ هجرى قمرى بنا نمود. از سال ۱۳۷۷ نیز تعمیرات اساسى در این صحن و مقابر اطراف شروع شده است که همچنان ادامه دارد.

۳- صحن صاحب الزمان

این صحن با بیوتات متعلق به آن در مساحتی حدود ۸ هزار متر مربع با چهار جهت ورودی، در سال ۱۳۸۱ شروع و در سال ۱۳۸۴ افتتاح گردید. (ورودی شرقی “شبستان امام خمینی” ، ورودی غربی “پل آهنچی” ، ورودی شمالی “بست مسجد اعظم” ، ورودی جنوبی “خیابان جدیدالاحداث”. دیواره های اطراف این صحن منقوش به کتیبه های قرآنی با خطوط بنائی و کوفی در ساختار و طرح جدید با ترکیبی از سیمان سفید و آجر است.

گلدسته ها:

۱-گلدسته های ایوان طلا:

در دو طرف این ایوان در صحن عتیق، گلدسته هایی پوشیده از کاشی گرهی به صورت مارپیچ (به بلندی ۴۰/۱۷ متر از سطح بام و قطر ۵۰/۱متر) ساخته شده است که بین پیچ ها، اسامی مبارک: «الله»، «محمد»، «على» به خط کوفی نوشته شده است که در بالای آنها زیر مقرنس کتیبه ای قرار دارد، که سقف آن “ان الله و ملائکته یصلون … ” است.

این مأذنه ها به دستور «محمد حسین خان شاهسون شهاب الملک»، در سال ۱۲۸۵ هجرى قمرى، طلا کارى شد.

در سال ۱۳۸۵ هجری شمسی تعمیرات دیگری بر روی این گلدسته ها صورت گرفت و سر گلدسته ها طلاکاری شد.

۲-گلدسته هاى ایوان آینه:

برفراز پایه هاى دو طرف ایوان دو مأذنه است که، از بلندترین بناهاى آستانه مى باشد.

ارتفاع آنها از سطح بام ۲۸ متر و از سطح صحن ۸۰/۴۲ متر و محیط آن ۳۰/۳ متر می باشد. در بالاى مأذنه ها کتیبه اى با پهناى حدود یک متر دیده مى شود که متن آن در یکى از مأذنه ها «لا حول ولا قوه الا بالله العلى العظیم» و در دیگرى «سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر» است.

پوشش هر دو مأذنه از بالا تا پایین سرتاسر کاشى گرهى است که در میان آن ها نام هاى پروردگار متعال خوانده مى شود.

بانی آنها، امین السلطان و معمار، استاد حسن معمار قمی می باشد و کاشی کاری گلدسته های مذکور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تعویض شده است.

۳-گلدسته های صحن بزرگ:

در صحن بزرگ (نو یا اتابک) روبروی ایوان آیینه قرار دارند. پوشش آنها، کاشی گرهی هشت ضلعی متساوی است. روی چهار ضلع این گلدسته ها نامای مبارک «الله»، «محمد»، «على» از بالا به پایین ۴ مرتبه نوشته شده است.

زیارتنامه مأثور از جانب معصومین علیهم السلام.

* از آداب تشرف به حرم مطهر معصومان علیهم السلام و امامزادگان، خواندن زیارت نامه آن بزرگواران است. زیارت نامه معصومان علیهم السلام از سوى خود حضرات معصومین علیهم السلام صادر گشته است. یعنى امامان، خود به شیعیان نحوه زیارت را مى آموخته اند. بنابراین الفاظ زیارت نامه ها جزو احادیث محسوب مى شود. اما غالباً زیارت نامه امامزاده ها، از ناحیه معصوم وارد نشده است بلکه کلماتى است که علما و بزرگان با استفاده از احادیث، براى زیارت آنها تنظیم کرده اند. به همین جهت قرائت فاتحه براى امامزادگان سفارش شده است.
اما زیارت نامه حضرت معصومه علیها السلام مانند زیارت نامه هاى ائمه علیهم السلام از کلمات نورانى معصومان علیهم السلام بوده و جزو احادیث محسوب مى گردد. از امام رضاعلیه السلام دو زیارت نامه براى حضرت معصومه علیها السلام روایت شده است. و این حاکى از مقام والاى آن بانوى بزرگ است. با توجه به اینکه سخنان و کلماتى که ائمه علیهم السلام بیان مى فرمودند به علت اتصال به منبع لایزال الهى خالى از مبالغه و خلاف است، عظمت حضرت معصومه علیها السلام از عبارات و نکات ذکر شده در این دو زیارت نامه روشن مى شود.* در یکى از آن دو زیارتنامه امام رضاعلیه السلام حضرت معصومه علیها السلام را به هشت لقب ملقب فرموده اند در نتیجه ایشان مانند مادر مظلومه شان زهراى اطهرعلیها السلام داراى القاب متعددى هستند.
السلام علیک ایّتها الطاهره الحمیده البَرّهُ الرشیدهُ التقیَّه النقیّه الرضیه المرضیهبحارالانوار، ج ۱۰۲، ص ۲۶۶٫۱٫ طاهره، کسى که به مقام طهارت باطن و روح رسیده و از گناهان به دور است.
۲٫ حمیده، ستایش گر خداوند.
۳٫ البَرَّه، نیکوکار.
۴٫ الرشیده، کسى که به کمال و رُشد عقلانى و روحى رسیده است.
۵٫ تقیّه، کسى که به مقام قرب تقوى نائل گشته است.
۶٫ نقیّه، کسى که نظیف و برگزیده است.
۷٫ الرضیّه، کسى که به مقام رضاى خدا رسیده و از خداى خویش رضایت کامل دارد.
۸٫ مرضیه، کسى که خداوند از او راضى است.شباهت زیارت حضرت معصومه علیها السلام با امام رضاعلیه السلام
* طبق زیارتنامه ذکر شده از امام رضاعلیه السلام، زیارت حضرت معصومه علیها السلام زیارت همه انبیاى اولوالعزم آدم، نوح، موسى، عیسى و رسول اللَّه صلى الله علیه وآله و زیارت همه چهارده معصوم علیهم السلام است، یعنى در آن همه این بزرگان زیارت مى شوند. و جالب این که چهارده معصوم به صورت مخاطب حاضر در حرم حضرت معصومه علیها السلام زیارت مى شوند السلام علیک؛ سلام بر تو اى…» گویا که همگى در این حرم حضور دارند و حرم حضرت معصومه علیها السلام حرم اهل بیت است.* امام رضاعلیه السلام درباره زیارت حضرت معصومه علیها السلام فرموده اند:
من زار المعصومهَ بقُم کمَن زارَنى ریاحین الشریعه، ج ۵، ص ۳۵٫ کسى که مرقد حضرت معصومه علیها السلام را در قم زیارت کند مانند کسى است که مرا زیارت کرده است».مرقد مطهر در سال ۶۰۵ هجرى به دستور «امیر مظفر احمد بن اسماعیل» بزرگ خاندان آل مظفر، بزرگ ترین استاد کاشى ساز آن زمان «محمد بن ابى طاهر کاشى قمى» کار ساخت و پرداخت کاشى هاى متنوع مرقد را شروع کرد و بعد از هشت سال، در سال ۶۱۳ کاشى هاى آن آماده گردید و کار گذاشته شد. اخیراً در سال ۱۳۷۷ شمسى مرقد مطهر به شکل جدید که آمیخته اى از کاشى و سنگ است تجدید بنا شد و همچنین دیواره هاى داخلى با سنگ مرمر سبز آراسته گردید. ضریح: در سال ۹۶۵ هجرى شاه طهماسب صفوى، در چهار طرف مرقد ضریحى آجرى آراسته به کاشی هاى هفت رنگ و کتیبه هاى معرق بنا نمود و در اطراف آن منافذى باز بود تا هم مرقد دیده شود و هم زائران نذورات خود را داخل ضریح بریزند. در سال ۱۲۳۰ هجرى قمرى فتحعلى شاه همان ضریح را نقره پوش کرد که این ضریح به مرور زمان فرسوده شد و در سال ۱۲۸۰ ضریحى که از نقره ضریح سابق و نقره هاى موجود در خزانه ساخته شده بود به جاى آن نصب گردید. این ضریح چندین مرتبه تجدید بنا و اصلاح شد و سال هاى متمادى روى مرقد حضرت باقى بود تا این که در سال ۱۳۶۸ هجرى شمسى به دستور تولیت آن زمان شکل ضریح را تغییر دادند و ضریحى را با ظرایف و شاهکارهاى هنرى ویژه اى به جاى آن نصب نمودند که آن ضریح همچنان برفراز تربت نورانى حضرت برقرار است و در اسفند ماه ۱۳۸۰ شمسى اصلاحات و تعمیرات جدید صورت گرفت. رواق ها: محدوده هاى نزدیک تر به ضریح مطهر را رواق می گویند. حرم مطهر دارای چهار رواق است: ۱- رواق بالاسر که محوطه بین مسجد بالاسر تا ضریح مطهر است و با آیینه کارى و گچکارى هاى بسیار زیبا آراسته شده است. ۲- رواق دارالحفاظ که محوطه بین ایوان طلا و ضریح مطهر است. ۳- رواق آینه (شهید بهشتى) که در بخش زنانه و پایین پاى حضرت (س) واقع است. ۴- رواق پیشرو که محوطه بین مسجد طباطبایى تا ضریح مطهر است. صحن ها: حرم مطهر دارای سه صحن است: ۱- صحن نو (اتابکى): این صحن زیبا داراى چهار ایوان شمالى، جنوبى و شرقى و غربى است: ایوان شمالى آن ورودى از میدان آستانه و ایوان جنوبى ورودى از طرف قبله و ایوان شرقى ورودى از خیابان ارم و ایوان غربى همان ایوان آینه است در هر کدام از این ایوان هاى یاد شده ظرایف و آثار هنرى، معمارى خاصى به کار رفته است. این صحن آز آثار (میزرا على اصغر خان صدر اعظم) است که از سال ۱۲۹۵ هجرى قمرى تا سال ۱۳۰۳ بناى آن طول کشیده است. ۲- صحن عتیق (قدیم) صحن عتیق (واقع در شمال روضه مبارکه) اولین صحنى است که در این بارگاه مبارکه بنا شده، این صحن را چهار ایوان زیبا فرا گرفته است. ایوانى با عظمت در جنوب که همان ایوان طلا (ورودى صحن به روضه مطهره) مى باشد و ایوانى در شمال که ورودى فیضیه به صحن را تشکیل مى دهد که ساختمان نقاره خانه روى آن بنا شده است و ایوانى در غرب که ورودى مسجد اعظم به صحن است و در شرق، ایوان ورودى صحن عتیق به صحن نو واقع است. این صحن و ایوان هاى اطراف آن را «شاه بیگى» همسر شاه اسماعیل صفوى در سال ۹۲۵ هجرى قمرى بنا نمود. از سال ۱۳۷۷ نیز تعمیرات اساسى در این صحن و مقابر اطراف شروع شده است که همچنان ادامه دارد. ۳- صحن صاحب الزمان این صحن با بیوتات متعلق به آن در مساحتی حدود ۸ هزار متر مربع با چهار جهت ورودی، در سال ۱۳۸۱ شروع و در سال ۱۳۸۴ افتتاح گردید. (ورودی شرقی “شبستان امام خمینی” ، ورودی غربی “پل آهنچی” ، ورودی شمالی “بست مسجد اعظم” ، ورودی جنوبی “خیابان جدیدالاحداث”. دیواره های اطراف این صحن منقوش به کتیبه های قرآنی با خطوط بنائی و کوفی در ساختار و طرح جدید با ترکیبی از سیمان سفید و آجر است. گلدسته ها: ۱-گلدسته های ایوان طلا: در دو طرف این ایوان در صحن عتیق، گلدسته هایی پوشیده از کاشی گرهی به صورت مارپیچ (به بلندی ۴۰/۱۷ متر از سطح بام و قطر ۵۰/۱متر) ساخته شده است که بین پیچ ها، اسامی مبارک: «الله»، «محمد»، «على» به خط کوفی نوشته شده است که در بالای آنها زیر مقرنس کتیبه ای قرار دارد، که سقف آن “ان الله و ملائکته یصلون … ” است. این مأذنه ها به دستور «محمد حسین خان شاهسون شهاب الملک»، در سال ۱۲۸۵ هجرى قمرى، طلا کارى شد. در سال ۱۳۸۵ هجری شمسی تعمیرات دیگری بر روی این گلدسته ها صورت گرفت و سر گلدسته ها طلاکاری شد. ۲-گلدسته هاى ایوان آینه: برفراز پایه هاى دو طرف ایوان دو مأذنه است که، از بلندترین بناهاى آستانه مى باشد. ارتفاع آنها از سطح بام ۲۸ متر و از سطح صحن ۸۰/۴۲ متر و محیط آن ۳۰/۳ متر می باشد. در بالاى مأذنه ها کتیبه اى با پهناى حدود یک متر دیده مى شود که متن آن در یکى از مأذنه ها «لا حول ولا قوه الا بالله العلى العظیم» و در دیگرى «سبحان الله و الحمدلله و لا اله الا الله و الله اکبر» است. پوشش هر دو مأذنه از بالا تا پایین سرتاسر کاشى گرهى است که در میان آن ها نام هاى پروردگار متعال خوانده مى شود. بانی آنها، امین السلطان و معمار، استاد حسن معمار قمی می باشد و کاشی کاری گلدسته های مذکور بعد از پیروزی انقلاب اسلامی تعویض شده است. ۳-گلدسته های صحن بزرگ: در صحن بزرگ (نو یا اتابک) روبروی ایوان آیینه قرار دارند. پوشش آنها، کاشی گرهی هشت ضلعی متساوی است. روی چهار ضلع این گلدسته ها نامای مبارک «الله»، «محمد»، «على» از بالا به پایین ۴ مرتبه نوشته شده است.امامزادگان حرم حضرت معصومه علیها السلام
قبر شریف حضرت معصومه علیها السلام در زیر ضریح فعلى داخل یک سرداب (زیرزمین) واقع شده و در آن سرداب بعد از حضرت معصومه علیها السلام بانوان جلیل القدر دیگرى در جوار حضرت دفن شده اند که عبارتند از:
الف) زینب دختر امام جوادعلیه السلام؛
ب) امّ محمد نوه امام جواد (دختر موسى بن جوادعلیه السلام)؛
ج) میمونه نوه امام جواد (دختر موسى بن جوادعلیه السلام)؛
د) بُرَیهیه نوه امام جواد (دختر موسى بن جوادعلیه السلام)؛
ه) امّ اسحاق کنیز محمد بن موسى نوه امام جوادعلیه السلام؛
و) ام حبیب کنیز یکى از نوادگان حضرت جوادعلیه السلام (پسر نوه امام جواد – محمد بن احمد بن موسى الجواد) بحارالانوار، ج ۶۰، ص ۲۲۰-۲۲۹ ؛ منتهى الامال، ج ۲، ص ۱۶۲٫
پس مناسب است در زیارت حضرت معصومه علیها السلام آن مخدرات و بانوان بزرگ نیز اینگونه زیارت شوند السلام علیکُنّ یا بناتَ رسول اللَّه یا بگوییم: السلام على رسول اللَّه و على ذریه رسول اللَّه
امامزادگان دیگرى که تا سال ۳۸۵ ه. ق در مقبره حضرت معصومه علیها السلام خارج سرداب دفن شده اند چندین نفر هستند:
الف. امامزاده حسین نواده پنجم امام صادق علیه السلام؛
ب. امامزاده حمزه از نوادگان امام سجادعلیه السلام؛
ج. امامزاد ابوجعفر از نوادگان امام سجادعلیه السلام؛
د. امامزاده ابوالقاسم از نوادگان امام سجادعلیه السلام؛
ه. امامزاده على بن حمزه از نوادگان امام سجادعلیه السلام؛
و. امامزاده ابوعلى از نوادگان امام سجادعلیه السلام؛
ز. امامزاده ابوجعفر ثانى؛
ح. امامزاده ابومحمد از نوادگان امام سجادعلیه السلام؛
ط. امامزاده ابوعلى ثانى؛
و… . گنجینه آثار قم، فیض، ج ۱، ص ۳۹۲-۳۹۱٫
اولین سایه بان مقبره شریف حضرت معصومه علیها السلام را خاندان اشعرى بنا نمودند. حضرت زینب دختر امام جوادعلیه السلام نیز گنبد و بارگاهى با آجر و سنگ و گچ بر روى مرقد مطهر ساخت و در هر دوران صحن و سراى حضرت پرشکوه تر گشت تا اینکه در زمان صفویّه گسترش حرم به اوج خود رسید و حرم فعلى از آثار همان دوره است.

 

 

برچسب:فاطمه معصومه ،مرقد حضرت  فاطمه معصومه،قدمت ساخت حرم حضرت فاطمه معصومه،احادیث منقول از حضرت معصومه،زندگی نامه حضرت فاطمه معصومه،بیوگرافی،اهمیت زیارت مرقد حضرت، فاطمه معصومهثواب زیارت حضرت معصومه،چرا در قم دفن شدند،زیارتنامه حضرت فاطمه معصومه،قم،دختر،روزدختر،فاطمه معصومه،زندگینامه،قم،حدیث،چراقم،معصومه،ولادت،شهادت
5+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar

دیدگاه بگذارید

1 دیدگاه on "همه چیز درباره حضرت فاطمه معصومه(علیه السلام) ،زندگینامه،زیارتنامه،احادیث،اهمیت زیارت حضرت،مرقد وتاریخ بنای آن و…"

Notify of
avatar
Sort by:   newest | oldest | most voted