آبان ۰۴

جمهوری ترکیه, “آتاتورک”

روز ملی و اعلام جمهوری ترکیه با روی کار آمدن “آتاتورک” در این کشور (۱۹۲۳م)

ترکیه، بازمانده قلمرو امپراتوری بزرگ عثمانی است که پس از ۶۲۳ سال، در پی شکست در جنگ جهانی اول و تجزیه امپراتوری عثمانی تشکیل شد. با این حال، نظام پادشاهی و خلافتی خود را پس از جنگ نیز حفظ کرد. در این سال‏ها، بر اثر پیروزی‏هایى که قوای ترک به فرماندهی مصطفی کمال پاشا بر نیروهای یونان به دلیل منازعه بر سر زمین‏های مورد اختلاف، به دست آوردند، مصطفی کمال به شهرت فراوانی دست یافت و درصدد سرنگونی رژیم عثمانی برآمد. اما الغاء رژیم سلطنتی در ترکیه که با مذهب پیوند خورده بود کار آسانی به نظر نمی‏رسید. مصطفی کمال برای حل این مشکل، مقام سلطنت و خلافت عثمانی را از هم جدا کرد و ضمن الغاء رژیم سلطنتی و خلع سلطان محمد ششم از سلطنت، مقام خلافت را به عنوان یک مقام مذهبی، به پسر عموی سلطان مخلوع، به نام عبدالمجید سپرد. پس از چندی، مجلس جدید ترکیه در ۲۹ اکتبر ۱۹۲۳م، ضمن اعطای لقب آتاتورک به معنی پدر ترک، وی را به ریاست جمهوری انتخاب کرد و او یکسال بعد با لغو مقام تشریفاتی خلافت، دوران دیکتاتوری بلامنازع خود را آغاز نمود. آتاتورک بیش از پانزده سال با دیکتاتوری بر مردم مسلمان ترکیه حکومت کرد و کوشید با حذف مقررات و ارزش‏های اسلامی، قوانین و مظاهر زندگی غربی را در چار چوب نظام غیردینی در ترکیه رواج دهد. اقدامات آتاتورک پس از مرگش در سال ۱۹۳۸م نیز ادامه یافت. اگرچه در جمهوری ترکیه در سال ۱۹۴۵ به تدریج، زمینه برای مردم سالاری چند حزبی آماده شد، اما نظامیانی که خود را حافظان نظام لائیک در ترکیه می‏دانند، همچنان بر سیاست‏های داخلی و خارجی این کشور نظارت می‏کنند. حذف قوانین اسلامی و مظاهر دینی از سطح جامعه، تطبیق قوانین مدنی و قضایى با خواسته‏های غرب، همکاری گسترده و پیروی از امریکا و اروپا در مسائل مختلف در عرصه بین‏الملل، حضور در پیمان ناتو و تلاش برای عضویت در اتحادیه اروپا، از جمله گام هایى است که این کشور، برای اروپایى شدن برداشته است. در حقیقت، اروپایى شدن به عنوان یکی از اهداف مشترک سردمداران ترکیه به حساب می‏آید. با این حال اتحادیه اروپا با عنوان کردن موانعی چون مسئله قبرس، وجود حکم اعدام و نقض حقوق بشر در این کشور همچنان از پذیرش ترکیه در این اتحادیه خودداری کرده است. کشور ترکیه در همسایگی جمهوری اسلامی ایران، با ۷۷۹/۵۴۲ کیلومتر مربع وسعت و بیش از ۶۷ میلیون نفر جمعیت در منطقه آسیای صغیر و جنوب شرقی اروپا قرار دارد. بیش از ۹۸% جمعیت ترکیهْ مسلمان و بقیه مسیحی و یهودی می‏باشند. زبان رسمی، ترکی (با حروف لاتین) و پایتخت آن، آنکارا است. پیش‏بینی می‏شود جمعیت ترکیه تا سال ۲۰۲۵ بیش از ۸۷ میلیون نفر خواهدبود. واحد پول ترکیهْ لیره است و استانبول، ازمیر، آدانا از شهرهای مهم آن هستند. نظام سیاسی حاکم بر ترکیه جمهوری است

تُرکیه (به ترکی استانبولی: Türkiye) با نام رسمی جمهوری ترکیه (به ترکی استانبولی: Türkiye Cumhuriyeti)، کشوری اوراسیایی است که بخش بزرگ کشور یعنی آناتولی یا آسیای کوچک در جنوب باختر آسیا و خاورمیانه واقع است و بخش کوچکی نیز به نام تراکیه در منطقهٔ بالکان (منطقه‌ای در جنوب خاور اروپا) قرار دارد.

ترکیه در خاور با کشورهای ایران، جمهوری آذربایجان (نخجوان)، ارمنستان، و گرجستان؛ در جنوب خاوری با عراق و سوریه؛ و در شمال باختری (بخش اروپایی) با بلغارستان و یونان همسایه‌است. همچنین ترکیه از شمال با دریای سیاه، از باختر با دو دریای کوچک مرمره و اژه، و از جنوب باختر با دریای مدیترانه مرز آبی دارد. دو تنگهٔ راهبردی بسفر و داردانل نیز در اختیار ترکیه است.

پهناوری ترکیه ۷۸۳٬۵۶۲ کیلومتر مربع (۳۷ام) است. ترکیه کشوری کوهستانی و نسبتاً پرباران است. شکل این کشور مانند یک مستطیل است که از سوی خاور و باختر امتداد یافته‌است. ترکیه با قرار گرفتن در یکی از حسّاس‌ترین مناطق جهان، دارای موقعیّت جغرافیایی راهبردی و بسیار خوبی است و گذرگاه جنوب باختر آسیا و اروپا به شمار می‌آید و کشورهای بسیاری، به ویژه ایران از خاک ترکیه برای ترانزیت کالا و انرژی استفاده می‌کنند. . ترکیه از آب و هوای خوب و جلگه ای برخوردار است و مکان های جالب و دیدنی دارد به دلیل همین سالانه تعداد زیادی توریست به آنجا مسافرت میکنند.

جمعیت ترکیه حدود ۷۶ میلیون نفر (برآورد ۲۰۱۳) می باشد، که حدوداً ۷۵ تا ۸۵ درصد مردم سنی و ۱۵ تا ۲۵ درصد هم علوی هستند. حکومت ترکیه لائیک است ولی بسیاری از مردم به دین اسلام پایبند هستند و عید فطر و عید قربان در این کشور تعطیل رسمی است. همچنین در ترکیه حدود ۷۰٪-۷۵٪ درصد مردم ترک، ۱۸٪ درصد کرد و ۷٪-۱۲٪ را سایر باشندگان قومی ترکیه تشکیل می‌دهند.

زبان رسمی ترکیه، ترکی (استانبولی) است که در گذشته با خط عربی (عثمانی) نوشته می‌شد و از زمان تشکیل جمهوری ترکیه توسط آتاترک در سال ۱۳۰۲ هجری خورشیدی (۱۹۲۳) با خط لاتین نوشته می‌شود. ترکیه در میانه دو فرهنگ شرقی و غربی قرار دارد هرچند فرهنگ این کشور به شرق بسیار نزدیکتر است تا به غرب.

ترکیه با نام امپراتوری عثمانی در چند سدهٔ گذشته، بخش‌های بزرگی از خاورمیانه و جنوب خاوری اروپا را در دست داشت. تا اینکه پس از جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی، جمهوری ترکیه به رهبری مصطفی کمال پاشا آتاترک در سال ۱۳۰۲ (۱۹۲۳) تأسیس شد.

ترکیه شش همسایهٔ آسیایی و دو همسایهٔ اروپایی دارد. کشورهای هم‌مرز ترکیه عبارت‌اند از: در خاور با ایران ۴۹۹ کیلومتر، جمهوری آذربایجان ۹ کیلومتر، ارمنستان ۲۶۸ کیلومتر، و گرجستان ۲۵۲ کیلومتر؛ در جنوب خاور با عراق ۳۵۲ کیلومتر و سوریه ۸۲۲ کیلومتر؛ در شمال باختر با یونان ۲۰۶ کیلومتر و بلغارستان ۲۴۰ کیلومتر.

ترکیه از سه طرف به دریا راه دارد. دریاهای سیاه و مرمره، اژه و مدیترانه از طریق دو تنگه بسفر و داردانل به دریاهای آزاد مرتبط می‌شوند و از لحاظ جغرافیایی موقعیت مناسبی به این کشور می‌دهند. بزرگترین و مهمترین شهر آن استانبول می‌باشد. ترکیه با کشورهای ایران، جمهوری آذربایجان، ارمنستان، گرجستان، عراق، سوریه، بلغارستان و یونان همسایه است

تقسیمات کشوری و شهرها

ناحیه‌های ترکیه که بر پایهٔ محدوده‌های سرشماری تعیین شده‌اند.

کنگره جغرافیای اول که در سال ۱۹۴۱ در آنکارا برگزار شد، در پایان بررسی‌های طولانی خود ترکیه را به هفت ناحیه جغرافیایی (به ترکی: bölge) تقسیم نمود. در بررسی‌های کنگره نام‌برده ویژگی‌های مختلف جغرافیایی ترکیه در نظر گرفته شد.  هر یک از این نواحی شامل چندین استان (به ترکی: il) می‌شوند. کشور ترکیه ۸۱ استان دارد. مراکز همه استان‌ها به جز سه استان با خود استان هم‌نام هستند. سه استان نام‌برده عبارت‌اند از: ختای (مرکز: انتاکیه)، قوجاایلی (مرکز: ایزمیت)، سقاریه (مرکز: آداپازاری). هرکدام از استان‌های ترکیه به چندین بخش تقسیم شده‌است.

4+

کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • avatar
  • avatar
  • avatar

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

Notify of
avatar
wpDiscuz